Familie. Een tussentijdse bespiegeling.

huubenfamiliekoch

Huub Koch op de schouders van oom Hans Koch, met Tiny Blom en Roos Koch. 1960


Waar moet je het van hebben? Van je familie? Of van je vrienden? Beiden bezitten een eigen kwaliteit. Die kwaliteit bestaat uit een verschil in perspectief.


Voor familie hoor je er altijd bij. Zelfs als je ze lang niet hebt gezien of gesproken. Familieleden kennen elkaar al vanaf de geboorte en vaak ook nog uit je vroege jeugd. Dat geeft een gevoel van vertrouwdheid dat nooit zal verdwijnen.

Vrienden en vriendinnen kiezen jou niet om wat je bent, maar om wie je bent. Want naast onderdeel zijn van een groep ben je ook individu. Een mens die op zichzelf staat met eigen hoedanigheden.

moedervader

Mijn ouders: Tiny Blom en Jos Koch.

Mijn vader had niet zoveel vrienden. Hij leefde voor zijn gezin en zijn werk. Familie speelt een belangrijke rol in zijn bestaan. Dat is niet zo vreemd als je uit zo’n groot gezin komt. Hij droeg een enorm arsenaal aan verhalen met zich mee en liet niet na daar over te vertellen. Toen ik kind was voor het slapengaan. Later tijdens de borrelmomenten, het gezellige uurtje, dat een zeer oude traditie is.

gezingoudserijweg

Kijk maar eens naar die foto van de familie Koch in die kamer op de Goudseweg in Rotterdam rond 1918. Waar ze het over hadden is niet eens van belang. Dat ze bij elkaar waren, daar beleefden ze iets aan. De thee en de drank staat nog op tafel.

Overgrootvader Boks, overgrootmoeder Stangl, de dochters van Johann Baptist Koch Sr. en de gelijknamige Heeroom naast Ome Dorus, waar je aan kunt zien dat hij al een aardig slokje op heeft. En dan zijn er de kinderen en de hulp in de huishouding, waar Jos Koch als kleine jongen bij op schoot zit, de gezusters Boks, drie in getal. Ze vierden dit moment van heel even gewoon bij elkaar zijn.


Waarom zijn dergelijke momenten belangrijk?


Als enig kind had ik daar niet zoveel voeling mee. Je opeens in een groot gezelschap bevinden, tijdens een verjaardag, of een bezoekje, maakt je onrustig, je weet niet zo goed hoe je daar mee om kunt gaan, als je jong bent. Dan maar met een boekje in een hoekje.

Door met Lide, mijn vrouw, om te gaan kreeg ik langzaam gevoel voor wat broers en zussen voor elkaar betekenen. Ook al spelen ze geen prominente rol in elkaars leven. De band die ze hebben ontstijgt soms ieder verschil van mening. Want het is toch je broer, je zus, je vader en je moeder, je neef, je nicht, je opa of oma. Het nest waar je uit voort bent gekomen, een bron van verlangen, een oeroud gevoel van thuiskomen.

Als vriend of vriendin breng je eigenschappen uit dat nest de wereld in. Je bent een representant van een bestaande traditie, ook al besef je dat niet.

Als mens besta je uit vlees en uit bloed, maar ook uit gedachten, ideeen, rituelen, visies, kunde, gebruiken en aandacht. Een essentie waar je met moeite woorden aan geeft. Je bestaat ook uit geloof en afwijzing, hoop en vertwijfeling, liefde en afschuw, ervaring en onvermogen.

Een complex van kwaliteiten, krachten en zwaktes, die onze indruk naar de wereld bepalen: een persoonlijkheid die confrontatie en ontmoeting met de ander moet aan zien te gaan, daar soms in faalt of juist van geniet.

Dat andere vinden we op plekken die school heten, vereniging of club, studie en werk, baan of ondernemerschap en die vorm krijgt in je activiteiten. Met kennissen, collega’s, instanties. Binnen hiërarchische verhoudingen of op voet van gelijkheid. Een mens is nooit te oud om te leren hoe je met jezelf en de wereld om mag gaan.

In vriendschap vinden we een ander kaliber van de gemeenzaamheid die we zoeken, waar een familie niet altijd in kan voorzien. Dat komt door het belastende aspect van verwachtingen en het licht of de schaduw die dit op verhoudingen werpt.

Binnen echte vriendschap beleef je iets van je uniek zijn, dat je op geen enkele andere manier kunt ervaren.


Natuurlijk kun je dit ook meemaken met familie, maar dat vereist dan meestal een één-op-één situatie die voorbij weet te gaan aan waar op gerekend wordt.

Daartoe is, net als bij vriendschap, de wil en de wens nodig als uitgangspunt. Pas dan kun je de mens, achter het beeld dat je van hem of haar hebt, ontmoeten. Helaas komt dat niet zo vaak voor. Ook niet bij vriendschap. De toegang daartoe ligt in een spaarzaam vermogen tot stille nabijheid.

Ooit heb ik twee vrienden van mijn vader leren kennen. De eerste was Brouwer, een beeldhouwer en de ander heet Leonard der Kinderen, een dichter en socioloog. Die laatste zag ik op den duur zelfs vaker dan mijn vader. We wandelden door de weilanden tussen Delft en Schiedam en spraken over poëzie en de tijd waarin we leefden. Ik mocht in zijn dagboeken lezen, uit de jaren die hij met mijn vader in het Sanatorium in Son doorbracht, van 1943 tot 1948. Ze hadden samen heel intens de bevrijding meegemaakt, door de 101st Airborne Division van het Amerikaanse leger op 22 september 1944. Ook dat schept een verbinding die blijft.

Belangstelling, interesse, behoefte, verlangen en lotsverbondenheid. Met een aparte rol voor de liefde. De relatie met een heel ander mens. Voorbij de verbinding met de moeder of zuster, de vader of de broer. Tijd, plaats en achtergrond bepalen daarin onze houding en de verhouding tot vertrouwdheid, innigheid of verwijdering. Een initiatie in autonoom bestaan. Als man, vrouw, vader- en moederschap of in alleen-zijn, vriend, vriendin, maatje en mens-zijn.

seven generations huub

Wij leven in en door de tijd. We worden geboren, laten sporen na en nemen weer afscheid. Daar tussendoor bestaan we als verhalen, als anekdotes en als reflecties op wat we beleven. In en met of juist dankzij elkaar.

Volledig begrijpen kunnen we dat niet. De menselijke geest en ons verstand zijn beperkt in het vermogen tot inzicht in het grote plaatje. Toch mogen we een poging daartoe niet vermijden.

Dit is een proeve van beeldvorming van een gedeelde geschiedenis, ook al kent die zijn grenzen. Waarheid en verbeelding vechten één voor één om een voorkeurs-positie. Vaak weten we over anderen weinig tot niets. Toch vinden we zelfs in de kleinste kruimels iets terug van dat wat herkenbaar is. Al die levens vol breekbare takken van onze stamboom hebben ons weldegelijk iets te zeggen. Hoe weinig ook, het is meer dan je denkt.

Generaties zijn bouwstenen van de tijdgeest. De volgende generatie bouwt daar op voort. We staan op elkaars schouders, letterlijk en figuurlijk, achter elkaar.

Ooit las ik een gedachte van Carl Gustav Jung:

Iedere voorgaande generatie kijkt over onze schouders mee, naar wat wij er van maken en is gelukkig als wij iets beters weten te doen, dan zij zelf konden bedenken.

familie-koch-deel-1_Page_29


Huub Koch. Uit Koch & Co. Boheemse Draken in een leven aan zee.


omslag2

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close